" قُلْ‏لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى‏ وَ مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِیها حُسْناً" [3]

بگو اى پیغمبر! من هیچ پاداش و مزدى از شما براى رسالتم نمى‏خواهم، جز دوستى خویشاوندان و نزدیکانم و هر کس کار نیکى انجام دهد، بر نیکى‏اش مى‏افزاییم ...


حضرت امام حسن علیه السّلام فرموده است که مراد از «اقتراف حسنه»، مودّت ما «اهل بیت» است.


توضیح : اگر چه تفسیر این ایه در موضوع این مقال نیست ولی آن چیزی که امام حسن (ع)در باره ی تاویل کلمه ی حسنه فرموده اند می تواند به آیه ی مورد نظر ما هم مصداق پیدا کند .

به عبارت دیگر وقتی تاویل "حسنه " مودت اهل بیت باشد .

 در نتیجه مشخص است که چرا مومنین همواره مستحب است در نمازشان آن را از خداوند در خواست کنند .

چرا که پیامبر (ص) در حدیث ثقلین و در غدیر خم تاکید موکد داشتند که قآن بدون مودت اهل بیت معنی و مفهومی ندارد .

مودت اهل بیت است که حکمتها و راز های درونی قرآن را می تواند بر اساس ظرفیت افراد در زبانها جاری کند .

مودت اهل بیت می تواند انسان را از فحشا و گناه دور نگه دارد و توجه و الگو بر داری از اهل بیت می تواند نه تنها سعادت آخرت را در پی داشته باشد بلکه با اجرای روش زندگی ایشان سعادت دنیا را هم به دنبال دارد . بنابراین این دعا به این معنی است که :


خداوندا در دنیا و آخرت همنشینی و اتصال به پیامبر (ص) و آل او را نصیب من بگردان و توفیق بده تا با اجرای فرامین و سنتهای آنان از آتش جهنم دور باشم .

چرا که خداوند خود وعده داده است که هرکس به این "حبل متین " چنگ زند و به آنها متصل باشد هرگز گمراه نمی شود .


اما سوال مهمی که اینجا به وجود می آید این است که چرا با وجود اینکه از خداوند اتصال به امامن و پیامبر (ص) را خواستیم ولی باز در انتها از او تقاضای دور کردن مان از آتش را می دهیم ؟

مگر نه اینکه اتصال به آن بزرگواران کامل و کافی است ؟


برای جواب باید گفت که :

پیامبر (ص) به منظور متنبه کردن و تذکر مردم در بین جمعی خطاب به دختر گرامی خویش خانم فاطمه ی زهرا کرد و جملاتی در این معنا فرمودند که اتصال به ایشان حتی برای دختر پیامبر (ص) هم کافی نیست و هر کسی در دنیا باید به فکر عمل و کردار خویش باشد .

بنابراین این دنیا دعایی بسیار کامل است و گوش زدی برای مومنین است که مبادا به خاطر اتصالشان به اهل بیت مغرور بوده و از ارزیابی کردار خویش غافل بمانند .

چرا که اتصال به این بزرگواران تنها روزی می تواند کار آمد باشد که به قول و گفتارشان عمل شود. 


اما در مورد اینکه چرا خداوند پیشنهاد کرده است که این دعا را در حج و در جوار خانه ی کعبه بخوانیم ،حدیث زیر جوابگو می باشد :                       


[4]آورده شده است به نقل .... از امام حسین (ع) که ایشان فرمودند: ((مستحب است که بین رکن و خانه ی کعبه این دعا خوانده شود و در این حال ملک موکل (جبرئیل ) به این دعا آمین می گوید.


همان طور که می دانیم و در قرآن کریم نیز ذکر شده است خداوند مکانهایی را در روی زمین قرار داده است که محل عبور و خروج فرشتگان است [5]

و دعا در آنها به سرعت بالا می رود

وبرای فهم دلیل اینکه این دعای کامل و جامع مستحب است در خانه ی کعبه خوانده شود همین حدیث زیر کفایت می کند :


((جبرئیل بر پیغمبر نازل شد[6] و گفت :

اى محمد خدایت سلام میرساند و میفرماید من هفت آسمان و آنچه در آنهاست آفریدم و هفت زمین و آنچه بر آنها است و جایى عظیمتر از رکن و مقام نیافریدم و اگر بنده‏اى در آنجا مرا بخواند از روزى که آسمانها و زمینها را آفریدم و منکر ولایت على مرا ملاقات‏کند او را برو در سقر اندازم‏)).

                                                     صدق الله علی العظیم

نمونه ای ازاعجاز این دعا:


روزی یهودى گفت[7]:


یا على فلانى از اصحاب شما مبتلا به بلائى گردید که بر مثال جوجه شده اصلا او را ریش و پر در بال و بر نماند حضرت نبى المحمود امر باحضار آن مریض فرمود چون حاضر گردید بعینه آن شخص از شدّت رنج و بلا مثل جوجه بى‏پر و بال شده رسول ایزد مجید از آن مبتلى پرسید که تو در ایام صحت و تندرستى هیچ دعا بواسطه رفع بعضى وزر و خطیئت و گناه و ذلت خود میکردى؟ گفت: بلى یا رسول اللَّه (ص) همیشه از عذاب و عقاب آخرت در خوف و اندیشه بودم و پیوسته دعا میکردم و میگفتم که یا رب مراهر گونه عذاب و عقاب در آخرت بواسطه گناه و خطیئت خواهى کرد استدعا و التماس از تو اى واهب العطیات آنست که مرا معجلا در دار دنیا بآن بلیه و عذاب معذب گردانى تا مرا در آخرت در حفظ ظل رحمت خود مستظل گردانیده به عذاب نوع عقوبت معاقب نگردانى. رسول ایزد تبارک و تعالى گفت:


فلان چرا بدین کلمات مستدعى و متکلم نشدى که:

"رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً ... وَ قِنا عَذابَ النَّارِ "

چون آن مرد بیمار این کلام از حضرت نبى المختار شنید فی الفور بحکم آن رسول رب غفور بآن کلمات مصادقت آیات متکلم و مترنم گردید در همان دم بمجرّد قول این کلمات و تکلم شافى هر الم او را از آن بلیه و الم شفا بخشیده بیغم و هم گردانید و در ساعت آن مرد چنان چه شتر را از بند عقال مستخلص و بى‏اثقال گردانید از بند آن الم خلاصى یافته صحیح و سالم شده از اعتلال تصاریف نکبت دهر بر مثال صحیح گردید و ...







[1] معانی الأخبار-ترجمه محمدى، ج‏1، ص: 387 باب 151- معنى حسنه دنیا، و حسنه آخرت‏


[2]   نصایح، ص: 96


 [3] فضائل پنج تن علیهم السلام در صحاح ششگانه اهل سنت، ج‏2، ص: 279

[4] الکافی، ج‏4، ص: 408

[5]    صاحب فتوحات گفته: در همه خلق خدا عوالمى است که شب و روز تسبیح خوانند و سستى ندارند، و خدا در ضمن عوالم خود عالمى آفریده همصورت ما، چون عارف آن را مشاهده کند خود را در آن بیند، و عبد اللَّه بن عباس در آنچه از او روایت شده بدان اشاره کرده که گفته: این خانه کعبه یکى از چهارده خانه است ...( آسمان و جهان-ترجمه کتاب السماء و العالم بحار، ج‏1، ص: 274)


[6] امالى شیخ صدوق-ترجمه کمره‏اى، متن، ص: 485

[7] احتجاج-ترجمه غفارى مازندرانى، ج‏2، ص: 378